Besluit  de gemeenteraad

Voorwerp en motivering

Water gebruikt om toiletten te spoelen, de tuin te sproeien, schoon te maken en andere laagwaardige toepassingen (zoals water voor wasmachine) hoeft niet de kwaliteit van drinkwater te hebben. Door hemelwater te hergebruiken wordt de mogelijkheid geschapen om minder water voor menselijke consumptie te verbruiken en op te pompen uit een hemelwaterput. Hiermee wordt een schaarse grondstof op een oordeelkundige en duurzame manier aangewend en worden verdrogingsverschijnselen tegengegaan.
Hemelwaterputten dienen als bufferopvang en kunnen bij hevige regenval de druk op het gemeentelijk rioleringsstelsel en de kans op mogelijke overstromingen en overstorten verkleinen. Regenwater moet maximaal worden afgekoppeld van de openbare riolering en in de mate van het mogelijke worden hergebruikt, opdat dit een positieve invloed zou uitoefenen op de efficiëntie en het rendement van de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Ook door de aanleg van infiltratievoorzieningen wordt er minder water, trager naar de oppervlaktewateren afgevoerd en de grondwaterreserves worden aangevuld.
Voor de afvoer van hemelwater moet conform art. 6.2.2.1.2§4 van Vlarem II de voorkeur worden gegeven aan de afvoerwijzen zoals hierna in afnemende graad van prioriteit vermeld:

1. opvang voor hergebruik
2. infiltratie op eigen terrein
3. buffering met vertraagd lozen in oppervlaktewater of kunstmatige afvoerweg voor hemelwater
4. lozing in de regenwaterafvoerleiding in de straat.

Wanneer de best beschikbare technieken geen van de voornoemde afvoerwijzen toelaat, mag het hemelwater geloosd worden in de openbare riolering.

De gemeente wil het reglement zoals goedgekeurd door de gemeenteraad in zitting van 25.03.2021 herzien en aanpassen waarbij we in de toekomst willen focussen op het bufferen van grote watervolumes.

Het nieuwe subsidiereglement werd voorgelegd aan de milieuraad en aan de land- en tuinbouwadviesraad. Beide brachten een gunstig advies uit.

Verwijzingen

Gemeenteraadsbesluit van 25.03.2021 houdende de wijziging van het gemeentelijk subsidiereglement voor de installatie van een hemelwaterput/infiltratievoorziening.
Advies land- en tuinbouwadviesraad van 29.10.2025
Advies milieuraad van 05.11.2025

Regelgeving

Decreet over het lokaal bestuur van 22.12.2017
Wet van 14.11.1983 betreffende de controle op de toekenning en op de aanwending van sommige toelagen

Bijlage

Gemeentelijk subsidiereglement voor de installatie van hemelwaterputten/infiltratievoorzieningen

Art. 1 - Vanaf 01.01.2026 en tot 31.12.2031 is dit subsidiereglement van toepassing op alle aanvragen die worden ingediend in die periode, met betrekking tot de plaatsing of levering van hemelwaterputten en/of infiltratievoorzieningen. De facturen dienen te dateren van na 1 januari 2026.

Art. 2 - Definities

horizontale dakoppervlakte	de oppervlakte van de projectie van de buitenafmetingen van het dak op een horizontaal vlak
aangesloten dakoppervlakte	het deel van de horizontale dakoppervlakte dat werkelijk is aangesloten op de hemelwaterput en/of infiltratievoorziening
hemelwater	verzamelnaam voor regen, sneeuw en hagel, met inbegrip van dooiwater
hemelwaterput/ hemelwaterreservoir	reservoir voor het opvangen en opslaan van hemelwater
hemelwaterinstallatie	het geheel van hemelwaterput met eventueel bijhorend leiding- en pompsysteem, filters…, met het oog op het hergebruik van hemelwater
infiltratie	het doorsijpelen van hemelwater in de bodem
Infiltratievoorziening	een buffervoorziening waarbij de vertraagde afvoer gebeurt door infiltratie
gewestelijke stedenbouwkundige verordening	het besluit van de Vlaamse regering van 5 juli 2013 houdende vaststelling van een gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten, infiltratievoorzieningen, buffervoorzieningen en gescheiden lozing van afvalwater en hemelwater en latere wijzigingen
gebouw	vergunde woning of vergund lokaal op het grondgebied van Zwalm
lokaal	vergund gebouw op het grondgebied van Zwalm waarvan een vereniging gebruik maakt voor haar activiteiten
‘bestaande’ woning	woning op het grondgebied van Zwalm waarvoor een bouwvergunning werd verkregen vóór 22 juni 1999, dit wil zeggen voor het inwerking treden van de gemeentelijke verordening inzake hemelwaterputten
‘nieuwbouw’	woning op het grondgebied van Zwalm waarvoor een bouwvergunning werd verkregen na 22 juni 1999
verbouwing	een bouwproject waarbij 60 % of meer van de buitenmuren wordt behouden op het grondgebied van Zwalm
herbouw	een bouwproject waarbij minder dan 60 % van de buitenmuren wordt behouden op het grondgebied van Zwalm
keuring	bij het plaatsen van een hemelwaterput in een bestaand gebouw of lokaal: met een aansluiting op het drinkwaternet is een keuring van de binnen-installatie verplicht. zonder aansluiting op het drinkwaternet is een keuring van de installatie voor het tweedecircuitwater verplicht.

Art. 3 - Subsidies

§1. Binnen de perken van de jaarlijks op het meerjarenplan voorziene en goedgekeurde kredieten verleent het college van burgemeester en schepenen een subsidie voor de aanleg van een hemelwaterinstallatie, aangelegd na 1 januari 2026, bij een bestaand gebouw of bij verbouwing of herbouw van een bestaand gebouw. De subsidie wordt enkel toegekend als de aanleg niet verplicht is volgens de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten en andere, of indien de aanleg verplicht is, wanneer minstens het dubbele volume werd geplaatst van wat wettelijk verplicht is. De hemelwaterinstallatie moet voldoen aan de voorwaarden in art. 4 §1. 

§2. Binnen de perken van de jaarlijkse op het meerjarenplan voorziene en goedgekeurde kredieten verleent het college van burgemeester en schepenen een subsidie voor de aanleg van een hemelwaterinstallatie bij nieuwbouw, aangelegd na 1 januari 2026, op voorwaarde minstens het dubbele volume werd geplaatst van wat wettelijk vereist is volgens de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten en andere. Deze hemelwaterinstallatie moet voldoen aan de voorwaarden in art. 4 §1.

§3. Binnen de perken van de jaarlijks op het meerjarenplan voorziene en goedgekeurde kredieten verleent het college van burgemeester en schepenen een subsidie voor de aanleg van een infiltratievoorziening, aangelegd na 1 januari 2026,  indien de aanleg van die voorziening niet verplicht volgens de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten en andere. Deze infiltratievoorziening moet voldoen aan de voorwaarden in art. 4 §1. Deze subsidie kan worden gecumuleerd met de subsidie voorzien in art. 3 §1 en §2.

Art. 4 - Toekenningsvoorwaarden voor subsidie

§1. De hemelwaterinstallatie en de infiltratievoorziening zoals bedoeld in artikel 3 dienen te voldoen aan de richtlijnen zoals deze bepaald zijn in ‘Krachtlijnen voor een geïntegreerd rioleringsbeleid in Vlaanderen’, meer bepaald in de ‘code van goede praktijk voor hemelwaterputten en infiltratievoorzieningen’ en in tweede instantie aan de technische voorwaarden van de gewestelijke stedenbouwkundige verordening inzake hemelwaterputten en andere. De belangrijkste voorwaarden zijn:

- voor hemelwaterinstallaties

1. Het volume bedraagt 100 liter per vierkante meter horizontale dakoppervlakte afgerond naar het hoger duizendtal, met een minimum van 5.000 liter.
2. De volledige dakoppervlakte moet zijn aangesloten op de hemelwaterput. Indien een gedeelte van de dakoppervlakte niet is aangesloten op de hemelwaterput dient dit op het terrein geïnfiltreerd te worden en mag het in geen geval worden afgevoerd naar het openbaar saneringsnetwerk. Een subsidie bij een onvolledig aangesloten dakoppervlakte kan enkel worden toegestaan mits grondige motivering.
3. Het hergebruik van het in de hemelwaterput opgevangen water is verplicht via een aangesloten pompinstallatie met een minimale aansluiting op 1 toilet of wasmachine. Een pompinstallatie is niet verplicht indien de verschillende aftappunten gravitair (op natuurlijke stroming) kunnen worden gevoed.
4. Er mag geen directe verbinding worden gemaakt tussen het drinkwaternet en het leidingennet dat is aangesloten op de hemelwaterput.
   Een eventuele bijvulling van de hemelwaterput met drinkwater moet gebeuren via een vrije uitstort, dat wil zeggen een kraan boven een trechter of buis waarbij de uitloop van de kraan minstens 2 cm hoger is geplaatst dan de rand van de trechter of buis.
   Er kan ook gewerkt worden met een Belgaqua-goedgekeurd omschakelsysteem voor stadswater/regenwater.
5. De overloop van de hemelwaterput wordt bij voorkeur aangesloten op een infiltratievoorziening op eigen terrein.
6. De overloop kan ook worden aangesloten op een openbare infiltratievoorziening, een waterloop, gracht of ander oppervlaktewater.
   Wanneer deze afvoermogelijkheden niet aanwezig of niet haalbaar zijn, mag de overloop worden aangesloten op het deel van de openbare riolering bestemd voor de afvoer van hemelwater.
   Als er geen afzonderlijke riolering voor hemelwater aanwezig is, mag het hemelwater worden aangesloten op de gemengde openbare riolering, op voorwaarde dat hemelwater en afvalwater tot aan het lozingspunt gescheiden blijven.

- voor infiltratievoorzieningen

1. De infiltratieoppervlakte van de infiltratievoorziening bedraagt minimaal 4 m² per 100 m² afwaterende oppervlakte.
2. Het buffervolume van de infiltratievoorziening bedraagt minimaal 25 l per m² afwaterende oppervlakte.
3. Wanneer een hemelwaterinstallatie voorafgaat aan de infiltratievoorziening, mag de afwaterende oppervlakte verminderd worden met 60 m².

§2. Een afschrift van de facturen dient door de bouwheer te worden voorgelegd. De factuur moet voldoende gedetailleerd zijn, met minstens een opsplitsing tussen de gebruikte materialen (zoals hemelwaterput, buizen, …) en de werkuren. Bij gebrek aan een gedetailleerde factuur zal de aanvraag worden geweigerd.

§3. Er kunnen enkel subsidies verleend worden voor infiltratievoorzieningen wanneer de aanvrager kan aantonen dat het hemelwater effectief kan infiltreren in de eigen bodem.

Art. 5 - Subsidiebedrag

§1. De subsidie voor de aanleg van een hemelwaterinstallatie is vastgelegd als volgt:

• Wanneer minstens het dubbele volume wordt geplaatst ten opzichte van het wettelijk verplichte minimumvolume en de geplaatste putinhoud minder dan 20.000 liter bedraagt, bedraagt de subsidie € 300,00.
• Wanneer een put wordt geplaatst met een totale inhoud van 20.000 liter of meer, komt enkel het volume dat wordt geplaatst bovenop het wettelijk verplichte minimumvolume in aanmerking voor subsidie. Het bedrag van de subsidie wordt bepaald volgens onderstaande tabel, op basis van dit bijkomende volume:

Extra volume (Liter bovenop het wettelijk minimum)	Premie
20.000	€ 300
25.000	€ 400
30.000	€ 600
35.000	€ 900
40.000	€ 1.200
45.000	€ 1.450
50.000	€ 1.800
60.000	€ 2.200
80.000	€ 2.650
90.000	€ 3.100
100.000 of hoger	€ 3.600

§2. De subsidie voor de aanleg van een infiltratievoorziening bedraagt € 500,00.

§3. De subsidies voor een hemelwaterput en voor een infiltratievoorziening kunnen worden gecumuleerd, maar de totale subsidie mag nooit meer bedragen dan € 4.100,00 per adres.
De te bekomen premie kan niet hoger zijn dan het factuurbedrag; in dat geval wordt de premie beperkt tot het factuurbedrag. Voor btw-plichtigen wordt onder factuurbedrag verstaan: het bedrag exclusief btw.

§4. De subsidie wordt per adres slechts éénmalig toegekend.

Art. 6 - De premie wordt toegekend aan de aanvrager.
Deze persoon moet gerechtigd zijn om de installatie te plaatsen waarvoor de aanvraag wordt ingediend, en kan zijn:

- de eigenaar van het gebouw gelegen op het grondgebied van de gemeente Zwalm;

- de gebruiker of huurder van het gebouw gelegen op het grondgebied van de gemeente Zwalm, mits de eigenaar het aanvraagformulier voor akkoord heeft ondertekend.

Art. 7 - Aanvraag

§1. De aanvraag tot het bekomen van een subsidie wordt ingediend bij de gemeente en omvat:

- het aanvraagformulier;

- de facturen (van de hemelwaterputten, de plaatsing…)

- een kopie van het positief attest van keuring van de binneninstallatie door de drinkwatermaatschappij.

§2. Een keuring is verplicht bij het plaatsen van een hemelwaterput in combinatie met het gebruik van het hemelwater:

1. In bestaande woningen met een aansluiting op het drinkwaternet:
   - zowel de binneninstallatie als de installatie voor tweedecircuitwater (hemelwater = tweedecircuitwater) moeten worden gekeurd;
   - de keuring dient te worden uitgevoerd door een door AquaFlanders gecertificeerd keurder;
   - de kosten van deze keuring zijn ten laste van de aanvrager.
2. In bestaande woningen zonder aansluiting op het drinkwaternet:
   - enkel de installatie voor tweedecircuitwater (hemelwater = tweedecircuitwater) moet worden gekeurd;
   - de keuring dient te worden uitgevoerd door een door AquaFlanders gecertificeerd keurder;
   - de kosten van deze keuring zijn ten laste van de klant.

Art. 8 - Controle

Vooraleer over te gaan tot de uitbetaling van de subsidie zal een door de gemeente gemachtigde instantie of ambtenaar nagaan of aan de voorwaarden van dit subsidiereglement is voldaan.

Indien blijkt dat deze voorwaarden niet werden nageleefd, wordt de subsidie niet uitgekeerd.

De eigenaar heeft te allen tijde het recht om de nodige aanpassingen door te voeren om alsnog voor de subsidie in aanmerking te komen.